تبلیغات
دانشنامه دانستنی های جهان - گزارشی از حفاری های آثار باستانی در ایران

گروه اجتماعی: می گفت کوزه هایی پر از سکه طلا آنجاست. در دل زمین. اگر به آن می رسید دیگر غمی نداشت. زندگی اش از این رو به آن رو می شد. دیگر لازم نبود کار کند. زیباترین خانه شهر را می خرید. سفره های رنگین پهن می کرد و میهمانی های آن چنانی می داد. بنز یا BMWیی می خرید. البته هنوز مطمئن نبود که بنز بهتر است یا BMW. به هر حال هنوز وقت دارد که در مورد آن تصمیم بگیرد. برای معصومه جهیزیه یی تهیه می کرد که بیا و ببین. حیف که این بار شکست خورد. همه اش تقصیر آن چوپان فضول بود. توانسته بودند مردم ده را با ماشین شان گول بزنند. گفته بودند از منابع طبیعی آمده اند تا از منطقه بازدید کنند. دستگاه را هم که در کف جیپ جاسازی کرده بودند و کسی آن را نمی دید. حسن آقا که خودش با آدم های کله گنده نشست و برخاست دارد می گفت این طوری هیچ مشکلی پیش نمی آید. نقشه هم که درست درست بود. فقط کافی بود منطقه را بگردند. چیزی که پیدا کردند چند وسیله آهنی درب و داغان بود که مرور زمان همه آهن هایشان را بلعیده بود. چند کوزه هم بود که وقتی می خواستند زمین را بکنند خرد شد و دیگر به دردی نمی خورد. اگر به او بودهیچ کدام از آنها را بر نمی داشت، اما حسین آقا می گفت هر چیزی بالای دو هزار سال ارزش دارد. کوزه ها را بر نداشتند اما تکه آهن ها را جمع کردند. حسین آقا می گفت راحت چند میلیونی کاسب شده اند. یکی از مهمترین آسیب هایی که حفاری های غیرمجاز بر بدنه تاریخ ایران وارد می کند، ایجاد خلا های تاریخی است. حفاران غیرمجاز برای رسیدن به گنج موعودشان زمین را حفر می کنند. به دلیل آشنا نبودن آنها با نحوه حفاری برای کاوش در این راه آسیب های فراوانی به آثار موجود در دل خاک وارد می کنند.

بسیاری از کوزه ها و ظرف های سفالی از بین می روند، برخی از اشیا به این دلیل که از نظر آنها با ارزش نیستند تخریب می شود و آسیب هایی از این قبیل. از طرف دیگر حفاران فرصتی برای مدارا کردن با آثار زیر خاک که بسیار هم شکننده هستند ندارند. آنها می خواهند در کمترین زمان ممکن به گنجشان برسند و اشیای کوچک برای آنها کمتر گنج محسوب می شوند. «میرعابدین کابلی»، باستان شناس، در گزارشی در مورد آسیب های حفاری های غیرمجاز می گوید: «یکی از آسیب های این نوع حفاری ها جابه جا شدن اشیای تاریخی است. به این معنی که حفاران غیرمجاز آثار تاریخی را از مناطق مختلفی پیدا می کنند. زمانی هم که دستگیر شدند دقیقاً مشخص نیست که فلان شیء از کدام منطقه به دست آمده است و در نتیجه باستان شناس نمی داند شیء کشف شده تاریخ کدام منطقه را نشان می دهد.» بسیار پیش آمده که باستان شناسان برای یافتن حلقه گمشده تاریخی در منطقه یی به جست و جو می روند تا مثلاً بفهمند آیا اورارتوریان در آذربایجان شرقی سکونت داشتند یا نه. وقتی به منطقه می رسند کسانی پیش از آنها زمین را کنده اند و دیگر نمی توان در آن نقطه با اطمینان نظر داد. گاهی اوقات برای باستان شناسان مهم است که بدانند برای بالا بردن دیوار یک بنا کدام سنگ ها به چه ترتیبی روی هم قرار گرفته اند چون بر اساس آن می توانند بگویند کدام قوم ها با چه آدابی و در چه زمانی آنجا زندگی می کردند و بنا تا چه زمانی مسکونی بوده است. باستان شناسان زیادی به این مشکل برخورده اند چون حفاران غیرمجاز در حین کار سنگ ها را جابه جا کرده اند و این تسلسل را از بین برده اند. اگر می خواهید به وسعت حفاری های غیرمجاز در کشور پی ببرید می توانید به نمونه هایی در این مورد توجه کنید. در سال 84 روزانه بیش از50 نفر با طیب خاطر محوطه گورستانی پنج هزار ساله چگردک در سیستان و بلوچستان را غارت می کردند و زمین را شخم می زدند. سایت باستانی و سه هزارساله باباجیان در لرستان، مناطق زیادی در شمال ایران در استان های مازندران و گیلان و قلعه اسپیدژ سیستان و بلوچستان تنها بخشی از این غارت ها هستند. اما گل سرسبد همه اینها منطقه جیرفت است.
    
    جیرفت، بزرگ ترین میراث به یغما رفته
    
    جیرفت یکی از غنی ترین مناطق باستانی ایران است. کاوش های جدید در این منطقه نشان می دهد که جیرفتی ها همزمان با عیلامی ها خط داشتند. یعنی عیلامی ها اولین کسانی نبودند که خط را اختراع کردند و جیرفتی ها یا پیش از آنها خط را اختراع کردند یا همزمان با آنها. این منطقه عظیم باستانی تا همین چند سال پیش در معرض شدیدترین غارت ها بود. «یوسف مجیدزاده»، باستان شناس، در مصاحبه یی منتشر نشده با «مصطفی قوانلو قاجار» در سال 82 گفته بود: «به گفته بسیاری از کارشناسان و مسوولان استان کرمان طی حفاری های غیرمجاز جیرفت در سال های 80 و 81 دست کم 100 هزار شیء تاریخی از کشور خارج شد. حتی موزه لوور پاریس نیز که بزرگ ترین موزه دنیا است سه چهار ماه گذشته یکی از اشیای تاریخی جیرفت را به قیمت 150 میلیون تومان یعنی 150 هزار یورو خریداری کرده است. دیگر آثار جیرفت نیز در بازارهای اروپا، امریکا و خارج از ایران بین 50-40 هزار یورو به بالا به فروش رسیده است و اگر ما میانگین قیمت هر شیء تاریخی جیرفت را 60 هزار یورو حساب کنیم و آن را در عدد 100 هزار شیء ضرب کنیم، می شود شش میلیارد یورو یا بهتر است بگوییم شش هزار میلیارد تومان که این برابر چهار سال فروش نفت ایران است، در حالی که یک سوم در آمد نفت هزینه تولید آن می شود و در اصل فروش اشیای تاریخی جیرفت در خارج از کشور شش برابر درآمد سال نفت ایران درآمد داشته آیا به نظر شما این مساله امنیت ملی و ثروت کشور را به خطر نمی اندازد؟» سرانجام پس از تلاش شبانه روزی باستان شناسان و رسانه ها مسوولان تصمیم گرفتند از این منطقه محافظت کنند و هزینه کاوش های باستان شناسی در منطقه را بپردازند. اما صد حیف که بخش عظیمی از ثروت ملی پیش از آن به تاراج رفته بود. بخشی از این کاوش ها به فرهنگ مردم ایران باز می گردد: به رویای یک شبه پولدار شدن. «فاضلی» رئیس پژوهشکده باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، از بی توجهی ایرانی ها به فرهنگ و تاریخشان می گوید و اینکه دیگران چقدر برای تاریخشان ارزش قائلند: «باید برای این مساله فرهنگ سازی کرد. کشوری مثل عمان تنها 5/0 درصد کاوش های غیرمجاز دارد.»
    
    به کدامین گناه
    
    چوپان آنها را در حال کندن زمین دیده بود و بگویم خدا روح این کسی که موبایل را اختراع کرد بیامرزد یا نه، دیگر این چوپان ها هم موبایل دارند. زنگ زد و پلیس آنها را گرفت. حالا شش ماهی است که در زندان است. قاضی خیلی با آنها راه آمد. کاری نکرده بودند. این همه آدم دارند می خورند و می برند و می دزدند، چرا او این کار را نکند. در ضمن قانون هم زیاد سخت نمی گیرد. اینجا دیگر قانون را هم یاد گرفته است. حالا می داند که بر اساس ماده 562 قانون مجازات اسلامی «هرگونه حفاری و کاوش به قصد به دست آوردن اموال تاریخی - فرهنگی ممنوع بوده و مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و ضبط اشیای مکشوفه به نفع سازمان میراث فرهنگی و آلات و ادوات به نفع دولت محکوم می شود.» فردا آزاد می شود. حسین آقا دوباره در زندان با او تماس گرفت. نقشه جدیدی پیدا کرده است. یک جای دورافتاده که خطر هم ندارد. تا چه پیش آید.

برگرفته از روزنامه

با تشکر از نگین شیرآقایی نویسنده مطلب




طبقه بندی: از حفاری های آثار باستانی در ایران،
برچسب ها: حفاری گنج ها،

تاریخ : چهارشنبه 5 خرداد 1389 | 17:17 | نویسنده : مهدی محب خواه | نظرات
.: Weblog Themes By SlideTheme :.